بیمارستان کودکان بهرامی

 

انواژیناسیون

انواژیناسیون حالتی است که در آن بخشی از روده کوچک داخل قسمتی که جلوی آن قرار گرفته است می‌لغزد در مرحله بعد روده‌های درهم فرو رفته دچار تورم می‌شوند و این دو باکمک هم منجر به انسداد روده می‌گردند.

دلیل پیدایش انواژیناسیون معلوم نیست و می تواند در هر سن و سالی رخ دهد اما اغلب بین 18-6 ماهگی روی می دهد و تنها 10% بعد از سه ماهگی روی میدهد و در جنس مذکر بیشتر از جنس مونث است و معمولاً علت ناشناخته است.

علائم

کودک به صورت ناگهانی دچار رویدادی از درد حاد قولنجی شکم می‌شود. رفتار مشخص شامل داد و فریاد و کشیدن زانوها به طرف سینه است که این رویدادهای درد شدید با فواصلی از وضعیت طبیعی مطرح است. زمان درد کودک دچار استفراغ می‌شود. شکم نرم بوده و کودک مدفوع طبیعی دارد توده شبیه به سوسیس در ربع راست و بالا ممکن است حس شود. مدفوع شبه ژله ای کشمشی (ترکیبی از خون و مخاط) طی چند ساعتی رخ داده و شکم حساس و نفاخ می شود. گاهی خون تیره و گاهی خون روشن دفع می شود  اگر درمان صورت نگیرد کودک دچار کسالت حاد شده و تب و ضعف پیدا می‌کند و و علائم پریتونیت رخ می‌دهد.

انواژیناسیون را در 4 مرحله مختلف می‌توان مشاهده نمود.

مرحله اول

کودک هر لحظه با دردهای کولیکی از خواب بیدار شده و میل به خوردن شیر دارد اما مدتی بعد از خوردن شیر به دلیل شدت درد خودداری می‌کند .در بین حملات کودک آرام است و در آزمایشات و سونوگرافی و رادیوگرافی هیچ مشکلی یافت نمی‌شود.

مرحله دوم

در این مرحله ایلئوم از دریچه ایلئوسکال عبور کرده و وارد کولون می‌شود. کودک درد دارد درجه حرارت 38 است. استفراغ و مدفوع ژله ای دارد . در گرافی ساده مشکلی دیده نمی‌شود اما سونوگرافی مثبت است . لکوسیتوز در آزمایش وجود دارد و گاه در شکم توده لمس می‌شود

مرحله سوم

توده انواژیناسیون در قسمت راست شکم تا حد کولون عرضی کاملاً لمس می‌شود. و در معاینه مقعد بیمار مدفوع موکوسی وژله‌ای و حتی دفع خون واضح دیده می‌شود. با پیشرفت ادم و بیماری خونرسانی وریدی مختل شده  و علائم انسداد روده آشکار می‌شود که با استفراغ و اتساع شکم و دهیدراتاسیون و تاکیکاردی و تب و شوک همراه است.آزمایش خون لکوسیتوز با پلی‌نوکلئوز بالا را نشان می‌دهدو سونوگرافی و رادیوگرافی روده باریک سطح مایع و گاز در کولون صعودی و و عرضی توده انواژیناسیون مشاهده می‌شود.به علت اختناق عروق روده بیمار دچار رکتوراژی می‌شودکه منجر به گانگرن روده می‌شود. جا انداختن روده با باریم مایع یا هوا غیر ممکن است.

مرحله چهارم

در مرحله چهارم گانگرن ، پرفوراسیون، شوک سپتیک و علائم پریتونیت و حتی لکوپنی مشاهده می‌شود. حال عمومی بیمار بسیار بد است. خونریزی شدید دارد . شکم نفاخ است و علائم شکم حاد دیده می‌شود و جا انداختن روده به وسیله انما غیر ممکن است.

در مراحل اول و دوم همیشه با باریم انما جا انداخته می‌شود و در مراحل 3و 4 جراحی الزامی است و اقدام به جا اندازی ممکن نیست. خطر پرفوراسیون روده و پریتونیت باریوم درصد خطر مرگ را بالا می‌برد

 راه تشخیص

یکی از اساسی ترین روشهای انتخابی سونوگرافی یا کلونوسکوپی با انما است. عکس ساده شکم در مواردی که تشخیص نامعلوم نباشد اندیکاسیون دارد.

زمانی که علائم انسداد یا پرفوراسیون روده وجود داشته باشد با استفاده از باریوم انما می‌توان محل خروجی انواژیناسیون را پیدا کرد.

برای جا انداختن در سونوگرافی از محلول نمکی استفاده می‌شود. بیمار در وضعیت خوابیده به روی شکم قرار می‌گیرد بعد کاتتر فولی را وارد رکتوم کرده و دو لبه باسن را به هم نزدیک می‌کنند. در صورتیکه درهم رفتگی روده اصلاح شود طی 48-24 ساعت علائم کاملاً از بین می‌رود. اگر جا انداختن موفق نباشد ولی حال عمومی بیمار خوب باشد این جا انداختن 4-3 ساعت بعد تکرار می‌شود.

مواردی که حتماً جراحی باید انجام شود

1-روده ها جا نرفته باشد

2-بیمار توکسیک باشد

3-وجود علائم پریتونیت

4-در صورتیکه علائم انسدادوجود داشته باشد

در انواژیناسیون بیمار حتماً باید لوله معده داشته باشد و وضعیت آب و الکترولیت بیمار اصلاح شود.

قبل از عمل به بیمار آنتی بیوتیک می‌دهند.

دفع مدفوع به رنگ قهوه ای نشان دهنده بر طرف شدن خودبخودی درهم رفتگی روده است که این مورد را بلافاصله به پزشک باید گزارش داد.

 در صورت انجام جراحی

2-1 روز بعد از عمل بیمار لوله معده دارد و بعد از قطع شدن درناژ صفراوی تغذیه باید شروع شود

بیمار سرم دارد

به محض شروع تغذیه و دفع مدفوع بیمار مرخص است.

در صورتیکه انواژیناسیون جا انداخته شود 48-24 ساعت بعد بیمار تحت نظر است.