بیمارستان کودکان بهرامی

شکاف لب و کام

یکی از شایعترین ناهنجاری های مادرزادی است. ممکن است با هم و یا هر کدام به تنهایی ایجاد شود. شکاف لب شایعتر است و نسبت فراوانی جنسی به نفع مذکر است. درمان این کودکان نیازمند یک تیم درمانی است که شامل پرستار، متخصص کودکان، روانپزشک کودک، دندان پزشک کودک، متخصص ENT ، گفتار درمان و جراح کودکان و متخصص جراحی پلاستیک است.

علل بروز:

1. عوامل ژنتیکی: داشتن خویشاوندانی با این نقص و یا سن بالای پدر.
2. عوامل محیطی: اعتیاد یا سیگار و مصرف مشروبات الکلی و کمبود ویتامین A ، اسید فولیک، دیابت مادر، خود درمانی و تغذیه نامناسب مادر.

عوارض:

1. مشکلات تغذیه ای به علت ورود شیر به حفره بینی و مجاری تنفسی در زمان تغذیه.
2. مشکلات گفتاری بصورت تو دماغی صحبت کردن.
3. مشکلات شنوایی و عفونت گوش میانی.
4. ناهنجاری دندان و فک.
5. مشکلات روحی روانی.

توجه:

• کودک مستعد عفونت گوش است و شیوع آن با افزایش سن کم می شود و عدم توجه و درمان مناسب منجر به کاهش شنوایی می شود.
• در دوران دبستان مسئله مهم مشکلات دندانی و فکی کودک است که دندان ها اغلب کوچکتر و  ناهنجاری هایی بصورت رویش نادرست موقعیت دندان ها و شمار طبیعی آنها بروز می کند.

درمان اصلی در کودکان مبتلا جراحی است در شکاف لب همه افراد برای تداوم زندگی نیاز به جراحی ندارند و البته لازم به ذکر است که در صورت عدم جراحی، کودک هرگز بصورت عادی تکامل پیدا نمی کند.

 در شکاف لب جراحی در 3 ماهگی انجام می شود و زمان   ایده آل در شکاف کام 12-18 ماهگی است و اکثر جراحان تلاش می کنند قبل از اینکه کودک شروع به سخن گفتن مقدماتی کند شکاف کام جراحی شود. اگر جراحی دیرتر انجام شود اختلالات گفتاری رخ می دهد.

  بعد از جراحی کودک هیچ مشکلی ندارد و می خورد،   می آشامد و از نظر رشد و نمو در یک منحنی رشد مناسب قرار می گیرد.

در شکاف لب یک طرفه معمولاً کودک می تواند بطور طبیعی از پستان مادر یا شیشه تغذیه کند ولی نوزاد دچار شکاف کام ثانویه چه بصورت تنها و چه بصورت ترکیب با شکاف لب معمولاً دچار مشکلات شدید تغذیه است. تغذیه از پستان مادر معمولاً به علت ناتوانی کودک غیر ممکن است و از شیشه با پستانک بزرگ و نرم که سوراخ های گشادی دارد و نیاز به مکیدن شدید کودک ندارد استفاده می شود. زمان تغذیه کودک در حالت نشسته قرار می گیرد. باید به کرات برای دادن امکان باد گلو به نوزاد در شیر دهی وقفه ایجاد کرد و بعد از شیر خوردن حتماً کودک آروغ بزند. نوک پستانک را با برش عرضی بزرگ کنید تا جریان شیر زیاد شود و تغذیه آسانتر شود.

توجه:

• دادن آب بعد از خوردن شیر جهت تمیز شدن دندان ها و خروجی هوای بلعیده شده زمان شیرخواری ضروری است.
• در موارد نادر نیاز به استفاده لوله بینی – معدی برای تغذیه نوزاد است.
• بعد از جراحی ترمیم کام گفتار درمانی شروع می شود.
• کودک مبتلا به شکاف لب و کام از نظر وضعیت تنفسی بررسی شود.

بعد از عمل جراحی:

      در شکاف لب کودک به پشت خوابیده و مراقب باشید که کودک به لب دست نزند. در اتاق عمل برای کودک لوله بینی– معدی (NGT) می گذارند که مواظب باشید لوله کشیده نشود و معمولاً 6 ساعت بعد از عمل جراحی تغذیه از لوله NGT (گاواژ) انجام می شود.

روش گاواژ از NGT:

ابتدا سرنگ را سر لوله NGT گذاشته. آسپیره کنید در صورت برگشت ترشحات معده در سرنگ مطمئن شوید که NGT در معده بیمار است پس مقدار شیری که باید گاواژ شود در سرنگ کشیده به NGT وصل کرده و خیلی آهسته شیر درون سرنگ را در لوله NGT وارد کنید بعد از اتمام کار سرنگ حاوی آب را در لولهNGTتخلیه کنید سر لولهNGTرا ببندید و دقت شود بعد از اتمام کار شیر در لوله NGT باقی نماند.

بعد از عمل شکاف کام، کودک به روی شکم بخوابد. میزان ترشحات خونی که از دهان خارج می شود را کنترل کنید اگر میزان خونریزی زیاد است حتماً به پزشک اطلاع دهید. روز بعد از عمل برای کودک تغذیه بینی – معدی شروع می شود. بعد از خارج کردن NGT زمانی که کودک از دهان مایعات می خورد دقت شود بعد از خوردن مایعات حتماً دهان کودک شستشو داده شود تا مواد غذایی لابلای بخیه ها باقی نماند.