بیمارستان کودکان بهرامی

 

بیماری های گوارشی ( اسهال خونی ، وبا)

وبا یک بیماری جدی باکتریایی است که باعث اسهال شدید و کم آبی بدن شده و به معمولاً از طریق آب آلوده پخش می‌شود. در موارد شدید، درمان فوری ضروری است زیرا ممکن است مرگ در طی چند ساعت اتفاق بیفتد، حتی اگر قبل بیماری از سلامت کامل برخوردار بوده‌اید.
وبا توسط باکتری‌هایی به نام ویبریو کلرا ایجاد می‌شود. اثرات کشنده این بیماری نتیجه یک سم قوی موسوم به CTX است که توسط این باکتری‌ها در روده کوچک تولید می‌شود. CTX هنگام اتصال به دیواره های روده، جریان طبیعی سدیم و کلرید را مختل می‌کند.
هنگامی که باکتری‌ها به دیواره روده کوچک متصل می‌شوند، بدن شروع به ترشح مقادیر زیادی آب می‌کند که منجر به اسهال و از بین رفتن سریع مایعات و نمک‌ها می‌شود.
منابع آب آلوده منبع اصلی عفونت وبا است. میوه‌ها، سبزیجات و غذاهای غیر پخته همچنین می‌توانند حاوی باکتری‌های عامل وبا باشند.
وبا معمولاً از طریق تماس‌های معمول از فردی به فرد دیگر منتقل نمی‌شود.
هر کس می‌تواند به وبا مبتلا شود، اما چند عامل هستند که خطر را افزایش می‌دهند. این عوامل خطر همچنین احتمال ابتلا به بیماری شدید را نیز افزایش می‌دهد. شامل:

• سطح پایین بهداشت (بهداشت نامناسب و آب آلوده)

• سطح پایین اسید معده (باکتری‌های وبا نمی‌توانند در محیط‌های بسیار اسیدی زندگی کنند)

• اعضای خانواده بیمار که مبتلا به وبا باشند.

• گروه خونی O (علت این مسئله مشخص نیست، اما به نظر می‌رسد افراد با این گروه خونی در معرض خطر بیشتری هستند)

• خوردن صدف خام ( صدف‌های موجود در آب‌های کثیفی که باکتری‌های وبا در آن زندگی می‌کنند)

علائم و نشانه های وبا:

بیشتر افراد در معرض وبا هرگز بیمار نمی‌شوند. در حقیقت، در بیشتر موارد، شاید هیچوقت متوجه نشوید که در معرض آلودگی وبا قرار گرفته اید. پس از آلوده شدن، به مدت 7 تا 14 روز در مدفوع خود باکتری‌های وبا را دفع می‌کنید. وبا معمولاً مانند سایر بیماری‌ها باعث اسهال خفیف تا متوسط ​​می‌شود.
از هر 10 نفر آلوده یک نفر، علائم معمولی را طی دو تا سه روز پس از عفونت ایجاد می‌کنند.

علائم شایع وبا شامل موارد زیر است:

• شروع ناگهانی اسهال

• حالت تهوع

• استفراغ

• کم آبی بدن خفیف تا شدید

کم آبی بدن ناشی از وبا معمولاً شدید است و می‌تواند باعث خستگی، بد خلقی، گود افتادگی چشم، خشکی دهان، خشکی پوست، عطش شدید، کاهش خروج ادرار، ضربان قلب نامنظم و فشار خون پایین شود.
کم آبی ممکن است منجر به از بین رفتن مواد معدنی در خون و عدم تعادل الکترولیت شود. اولین نشانه عدم تعادل الکترولیت، گرفتگی شدید عضلات است. این اختلال در نهایت می‌تواند منجر به شوک شود.

علائم وبا در کودکان معمولاً مانند بزرگسالان است. کودکان ممکن است موارد زیر را نیز تجربه کنند:

• خواب آلودگی شدید

• تب

• تشنج

• کما

وبا به ندرت در کشورهای جهان اول بروز می‌کند. اگر از شیوه‌های صحیح ایمنی مواد غذایی حتی در مناطق آسیب دیده پیروی کنید، خطر عفونت جزئی است. هنوز هم وبا در سرتاسر جهان رخ می‌دهد. اگر بعد از مراجعه به مناطقی که میزان وبا زیاد است، دچار اسهال شدید شدید، باید به پزشک مراجعه کنید.

 عوارض وبا

وبا می‌تواند کشنده باشد. در موارد شدید، از دست دادن سریع مایعات و الکترولیت‌ها می‌تواند در حداقل دو یا سه ساعت باعث مرگ شود. حتی در موارد معمولی، در صور‌ت عدم درمان، احتمال مرگ فرد در کمتر از 18 ساعت در اثر کمبود آب بدن و شوک وجود دارد.

شوک و اسهال شدید جدی‌ترین عوارض وبا است. با این حال، ممکن است مشکلات دیگری نیز رخ دهد، مانند:

• قند خون پایین

• کمبود پتاسیم

• نارسایی کلیه

پیشگیری:

جهت پیشگیری از بیماری‌های قابل انتقال بوسیله آب و مواد غذایی از جمله بیماری‌های اسهال و وبا  و حفظ سلامت خود و اطرافیان به نکات زیر توجه فرمایید:
1- همیشه از آب لوله کشی تصفیه شده استفاده کنید و چنانچه از سلامت آب در دسترس اطمینان ندارید و از آب چاه، آب تانکرهای غیر کلر زده، آب چشمه ها، آب قنات ها و ... استفاده می‌کنید، ابتدا آنرا به مدت نیم ساعت جوشانده و پس از سرد کردن مصرف کنید.
۲ - از یخ های قالبی و کارخانه ای غیر بهداشتی استفاده نکنید زیرا در آب مصرفی ، مراحل تولید و عرضه آن احتمال آلودگی به میکروب  اسهال وجود دارد.
۳ - هنگام سفر، آب و غذای سالم و مطمئن همراه داشته باشید و یا از نوشیدنیها و غذاهای با بسته بندی مطمئن و بهداشتی استفاده نمایید و در رودخانه ها یا آبهای مشکوک به هیچ عنوان شنا نکنید.
4 - برای نوشیدن آب از لیوان شخصی استفاده نمایید. در هنگام غذا خوردن از ظروف و قاشق و چنگال شخصی استفاده کنید.
5 - از مصرف مواد غذایی آماده، آب میوه و آب هویج، آب زرشک،فالوده،بستنی های غیرپاستوریزه و غیر کارخانه‌ای، بلال، ، ساندویچ، سالاد و دیگر مواد خوراکی و نوشیدنی‌هایی که توسط فروشندگان دوره گرد عرضه می‌گردد جداً خودداری کنید.
6 - همیشه از شیر و فرآورده‌های لبنی پاستوریزه استفاده کنید یا شیر را به مدت ۲۰ دقیقه قبل از مصرف بجوشانید.
7 - در موقع خرید و حمل مواد غذایی، اقلامی مثل نان را که قابل شستشو و پختن مجدد نیستند را در کنار میوه و سبزیجات نشسته و گوشت خام قرار ندهید.
8 - حتی الامکان از غذاهای طبخ شده در منزل استفاده کنید. غذاها و مواد خوراکی باید تازه به تازه و به اندازه نیاز در یخچال و در ظروف سر بسته، دور از مگس و حشرات نگه‌داری شود.
9- از قرار دادن سبزی و میوه‌جات نشسته و ضد عفونی نشده در یخچال جداً خودداری کنید.
10- قبل از غذا خوردن و دست زدن به مواد غذایی، دست‌های خود را با آب و صابون خوب بشویید.
11 - قبل از تهیه، توزیع و خوردن غذا و قبل از غذا یا شیر دادن به کودک حتماً دستها را با آب و صابون بشویید.
12- دستها را بعد از اجابت مزاج (رفتن به توالت)، شستن و تمیز کردن کودک و بعد از دست زدن به مواد غذایی خام نظیر سبزیجات، گوشت، ماهی و مرغ با آب و صابون بشویید.
13-  از شنا کردن در استخرها، رودخانه ها، نهر ها و یا جوی های آلوده خودداری نمایید.
14- افرادی که دچار ضعف عمومی بدن هستند، مانند مبتلایان به ایدز، هپاتیت، پیوند اعضایی‌ها، مصرف‌کنندگان داروهای شیمی‌درمانی و رادیوتراپی، دیالیزی‌ها، دیابتی‌ها و مبتلایان به بیماری‌های قلبی بیشتر در معرض خطر هستند و بیش از دیگران باید اصول بهداشت فردی را رعایت کنند.
15 - اسیدی نگه داشتن فضای معده (مصرف لیمو ترش تازه و دوغ پاستوریزه)به همراه غذاتا حد زیادی میکروب   وبا را از بین می‌برد.
16- مهمترین مشکل اساسی در بیماری وبا از دست دادن شدید مایعات و الکترولیتهای بدن می باشد، لذا پیش از رساندن بیمار به پزشک، خوراندن مایعات فراوان و محلول اوآر اس را فراموش نکنید.

نکته مهم:

برای پیشگیری از ابتلا به اسهال ،باید میوه و سبزیجاتی را که به صورت خام مصرف می شوند به طور صحیح ضدعفونی، شسته و سپس مصرف کرد.

طرز ضدعفونی کردن میوه و سبزی :

 1 - ابتدا میوه وسبزی ها را پاک کرده و سپس آنها را انگل زدایی کنید.
2 - سبزی ها را به مدت 5 دقیقه در محلول آب و مایع ظرفشویی قرار دهید.
3 - به ازا هر لیتر آب (چهار لیوان سَر پُر آب)، سه تا پنج قطره مایع ظرفشویی به آب اضافه گردد.سبزی را داخل کف آب بهم بزنید تا تخم انگل ها از آن جدا شود.
4 - سبزی انگل زدائی شده را از روی کف آب جمع آوری کرده و با آب سالم شستشو دهید.
5 - سپس نصف قاشق چایخوری پودر پرکلرین به 5 لیتر آب (20 لیوان سر پر آب)اضافه کرده، کاملاً حل نمایید و سبزی را به مدت 10 تا 15 دقیقه داخل آن قرار دهید.
6 - سبزی ضدعفونی شده را مجدداً با آب سالم بهداشتی شستشو دهید و سپس مصرف کنید.

به یاد داشته باشیم :

-مصرف همبرگر نیم‌پز، کالباس،سبزیجات خام ، تخم‌مرغ ، ماهی و فراوره های دریایی خام می‌توانند باعث آلودگی و ابتلا به اسهال بشوند.
-نوشیدن آب آلوده یکی از مهم ترین راه های ابتلا به بیماریهای اسهالی  است ، پس در پارک ها و مکانهای عمومی حتماً به تابلوی آب آشامیدنی دقت کنیم.

یادمان باشد:

در صورت ابتلای خود یا اطرافیان به اسهال، نوشیدن آب و مایعات فراوان را فراموش نکنیم چون کم آبی باعث افزایش عوارض بیماریهای اسهالی می‌شود.

 درمان:

استفاده از آنتی بیوتیک با تجویز پزشک باید انجام شود.
در درمان وبا استفاده از داروهای ضد استفراغ و داروی کاهنده حرکات روده توصیه نمی‌شود.
استفاده از مکمل روی Zinc : بویژه در کودکان زیر 5 سال مبتال به وبا توصیه می شود.

محلول او آر اس

اصلی ترین راه درمان وبا استفاده از مایعات و جبران آب دفع شده است چرا که فرد مبتلا در مدت زمان کوتاهی آب بدن خود را از دست می‌دهد و جبران آب از دست رفته باید از طریق خوراکی ، استفاده ازاو آر اس و سرم های خاص صورت گیرد.

 روش تهیه و مصرف محلول او آر اس:

1 - پس از شستن دستها ، یک بسته کامل پودر او آر اس را در یک ظرف تمیز بریزید و یک لیتر ( چهار لیوان) آب آشامیدنی تمیز و سالم به آن اضافه کنید و سپس محلول را خوب به هم بزنید که پودر در داخل آن حل شود.این محلول باید همه روزه به صورت تازه فراهم وتا 24 ساعت مصرف شود. ضمناً محلول حاصل نباید جوشانده شود.
2 - به محلول او آر اس نباید چیزی اضافه نمود.
3 - پس از هر بار دفع مدفوع و تا برطرف شدن علایم بیماری از آن استفاده نمایید.
4 - در صورتی که به پودر او آر اس دسترسی ندارید مخلوط ساده ای ازیک قاشق چایخوری  سَر پُر ( 5 گرم)نمک طعام و دو قاشق سوپخوری سَر پُر(40 گرم)شکر را در یک لیتر (چهار لیوان) آب جوشانده شده ، حل نموده  و تا به دست آوردن پودر او آر اس مصرف کنید. 

موارد هشدار:

در صورت هر یک از علائم زیر سریعاً به اورژانس مراجعه نمایید.

- ناآرامی و بیقراری کودک

- خواب آلودگی یا بیهوشی کودک

- چشمهای فرو رفته

- عدم وجود اشک هنگام گریه

- دهان و زبان خشک

- تشنگی بسیار ،نوشیدن آب با ولع زیاد یا کودک قادر به آشامیدن نباشد

-در صورت نیشگون گرفتن پوست به آرامی به حالت اول برگردد.